portale internetowe (z ang. computer od łac. computare – obliczać, dawne nazwy: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) - urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.
Najpopularniejszym obecnie rodzajem portale internetowe jest stacjonarny portale internetowe osobisty (desktop), z tego powodu potocznie traktowany jest jako synonim portale internetowe w ogóle.
portale internetowe a inne maszyny liczące
portale internetowe od tradycyjnego kalkulatora odróżnia zdolność wykonywania wielokrotnie, automatycznie powtarzanych obliczeń, wg algorytmicznego wzorca zwanego programem, gdy tymczasem kalkulator może zwykle wykonywać tylko pojedyncze działania. Granica jest tu umowna, ponieważ taką definicję portale internetowe spełniają też kalkulatory programowalne (naukowe, inżynierskie), jednak kalkulatory służą tylko do obliczeń matematycznych, podczas gdy nazwa portale internetowe najczęściej dotyczy urządzeń wielofunkcyjnych.
Jakkolwiek istnieją mechaniczne urządzenia liczące, które potrafią realizować całkiem złożone programy, zazwyczaj nie zalicza się ich do portale internetowe. Warto jednak pamiętać, że prawzorem portale internetowe była maszyna Turinga, którą można by wykonać w całości z części mechanicznych, a pierwsze urządzenia ułatwiające obliczenia były znane w starożytności, np. abakus z 440 p.n.e..
W początkowym okresie rozwoju portale internetowe budowano portale internetowe zerowej generacji na przekaźnikach i elementach mechanicznych.
Właściwie wszystkie współczesne portale internetowe to maszyny elektroniczne. Próby budowania portale internetowe optycznych (wykorzystujących przełączniki optyczne), optoelektronicznych (kombinowane z elementów optycznych i elektronicznych), biologicznych (wykorzystujące wypreparowane komórki nerwowe) czy molekularnych (wykorzystujące jako bramki logiczne pojedyncze cząsteczki) są jeszcze w powijakach i do ich praktycznego zastosowania jest wciąż długa droga. Innym rodzajem portale internetowe jest portale internetowe kwantowy, którego układ przetwarzający dane wykorzystuje prawa mechaniki kwantowej.
Podstawowe elementy portale internetowe
Większość współczesnych portale internetowe opartych jest na tzw. architekturze von Neumanna (od nazwiska Johna von Neumanna), tj. składa się z trzech podstawowych elementów:
* procesora - podzielonego na część arytmetyczno-logiczną czyli układu, który faktycznie wykonuje wszystkie konieczne obliczenia oraz część sterującą
* pamięci RAM - (od ang. Random Access Memory) czyli układy scalone, które przechowują program i dane (umożliwia to m.in. samomodyfikację programu) oraz bieżące wyniki obliczeń procesora i stale, na bieżąco wymienia dane z procesorem
* urządzeń wejścia/wyjścia - które służą do komunikacji portale internetowe z otoczeniem.
Przykład notebooka firmy IBM
Przykład notebooka firmy IBM
Typy portale internetowe
Współcześnie portale internetowe dzieli się na:
* portale internetowe osobiste (PC) - o rozmiarach umożliwiających ich umieszczenie na biurku, używane zazwyczaj przez pojedyncze osoby
* portale internetowe domowe - poprzedniki portale internetowe osobistych, korzystający z telewizora, jako monitora.
* portale internetowe mainframe - często o większych rozmiarach, których zastosowaniem jest przetwarzanie dużych ilości danych na potrzeby różnego rodzaju instytucji, pełnienie roli serwerów itp.
* portale internetowe gospodarcze - używane w gospodarstwach rolnych w celu efektywnego sterowania procesami produkcyjnymi.
* superportale internetowe - największe portale internetowe o dużej mocy obliczeniowej, używane do czasochłonnych obliczeń naukowych i symulacji skomplikowanych systemów.
* portale internetowe wbudowane - (lub osadzone, ang. embedded) specjalizowane portale internetowe służące do sterowania urządzeniami z gatunku automatyki przemysłowej, elektroniki użytkowej (np. telefony komórkowe itp.) czy wręcz poszczególnymi komponentami wchodzącymi w skład portale internetowe.